90 minut, które ratują firmę. Dlaczego szafa akumulatorowa to dziś standard bezpieczeństwa

Elektronarzędzia, rowery i hulajnogi elektryczne, skanery magazynowe, maszyny mobilne — akumulatory litowo-jonowe pracują dziś praktycznie w każdej firmie. Wraz z ich liczbą rośnie jednak liczba pożarów, które trudno ugasić i które w kilka minut potrafią sparaliżować cały zakład. Wyjaśniamy, jakie wytyczne obowiązują przy magazynowaniu ogniw Li-Ion i jak dobrać certyfikowaną szafę akumulatorową do potrzeb firmy.

Dlaczego akumulatory litowo-jonowe traktuje się jak materiały niebezpieczne?

Siłą ogniw litowo-jonowych jest bardzo wysoka gęstość energii — i dokładnie ta sama cecha czyni je groźnymi. Uszkodzony lub nieprawidłowo eksploatowany akumulator może ulec tzw. thermal runaway, czyli niekontrolowanej, lawinowej reakcji chemicznej wewnątrz ogniwa. Temperatura rośnie wówczas błyskawicznie, akumulator zapala się, uwalnia toksyczne gazy, a w skrajnym przypadku eksploduje, rozrzucając odłamki.

Co ważne, raz rozpoczętego thermal runaway nie da się zatrzymać konwencjonalnymi środkami gaśniczymi — woda pełni jedynie funkcję chłodziwa. Dlatego w przypadku baterii Li-Ion kluczowa jest prewencja: właściwa eksploatacja ogniw oraz wydzielenie ognioodpornej strefy ich przechowywania i ładowania.

W praktyce do pożaru akumulatora prowadzi najczęściej pięć czynników:

1. przegrzanie podczas ładowania,
2. niewłaściwa ładowarka lub przeładowanie,
3. głębokie rozładowanie,
4. uszkodzenia mechaniczne,
5. wysoka temperatura otoczenia (np. długotrwałe nasłonecznienie).

Co mówią przepisy i czego oczekują ubezpieczyciele?

Wciąż brak jest obowiązujących przepisów, które wprost regulowałyby przechowywanie akumulatorów litowo-jonowych. W praktyce należy je jednak traktować jak materiały niebezpieczne, a punktem odniesienia — również dla ubezpieczycieli — są uznane wytyczne i publikacje branżowe:

• arkusz VDMA 24994:2024-08 — wymagania badawcze dla ognioodpornych szaf do przechowywania akumulatorów Li-Ion na wypadek niekontrolowanego wzrostu temperatury (thermal runaway);
• TRGS 510 — techniczne zasady dla substancji niebezpiecznych: oddzielne przechowywanie, np. z użyciem ścian lub szaf z materiału niepalnego o odporności ogniowej powyżej 90 minut.

Z tych dokumentów wynika przyjęty dziś stan techniki: strefa przechowywania i ładowania akumulatorów powinna zapewniać odporność ogniową powyżej 90 minut.

Ochrona w dwóch kierunkach — na czym polega idea szafy na baterie?

Certyfikowana szafa bateryjna działa jak ognioodporna kapsuła i chroni w obu kierunkach:

• z zewnątrz do wewnątrz — gdy pożar wybuchnie w hali lub magazynie, konstrukcja szafy przez ponad 90 minut utrzymuje żar na zewnątrz, dzięki czemu ogień nie dociera do zgromadzonych ogniw i nie wywołuje ich lawinowego zapłonu;
• od wewnątrz na zewnątrz — gdy zapali się akumulator w szafie, obudowa powstrzymuje rozprzestrzenianie się dymu i ognia na pomieszczenie.

Cel obu barier jest ten sam: zyskać czas na ewakuację ludzi i podjęcie działań gaśniczych przez straż pożarną, a straty materialne ograniczyć do wnętrza szafy.

Trzy poziomy ochrony: Basic, Safe Pro i Premium I/O 90

Oferujemy szafy o ochronie przeciwpożarowej powyżej 90 minut. Do wyboru są trzy linie, różniące się zakresem badań, certyfikacją i wyposażeniem elektrycznym.

SiS Li-Ion Basic — solidny fundament bezpieczeństwa (EI 90)

Model podstawowy do pasywnego przechowywania (Store) i aktywnego ładowania (Charge) akumulatorów, z głównym naciskiem na ochronę przeciwpożarową. Kompletna konstrukcja została przebadana na odporność ogniową 90 minut od wewnątrz i z zewnątrz zgodnie z DIN EN 1363-1 (opinia rzeczoznawcy MPA Dresden).

Szafa wykonana jest z materiału niepalnego (klasa A2-s1, d0 wg DIN EN 13501-1), a w razie pożaru chronią ją obwodowe, pęczniejące uszczelki. Lekko pracujące drzwi otwierają się pod kątem 180° i zamykane są zamkiem bębenkowym. W środku znajdują się regulowane poziomy kratowe o nośności 75 kg każdy oraz wanna wychwytowa o pojemności 17 litrów, a cokół najazdowy o wysokości 100 mm ułatwia transport wózkiem widłowym. Wersje Charge wyposażono w listwy gniazd (10 gniazd na listwę) — zasilanie 230 V, maksymalna moc 3,5 kW na szafę. Zalecana maksymalna energia załadunku to 8 kWh. Opcjonalnie dostępne są jednostka sterująca z detekcją pożaru oraz aerozolowy generator gaśniczy z aktywacją niezależną od zasilania. Do wyboru dwie wysokości: 1222 mm i 2048 mm.

SiS Li-Ion 90 Safe Pro — certyfikat GS i rzeczywisty test ogniowy

Model Pro przeszedł rzeczywisty test ogniowy szafy wypełnionej akumulatorami litowymi, przeprowadzony przez MPA Dresden, i posiada znak GS zgodnie z zasadą badania EK5 / AK4 22-01. Odporność ogniowa 90 minut jest potwierdzona w obu kierunkach: z zewnątrz wg DIN EN 14470-1 (jak w klasycznych szafach na materiały niebezpieczne) oraz od wewnątrz wg DIN EN 1363-2. Dodatkowo przebadano szczelność konstrukcji.

Drzwi są samozamykające, przebadane wg DIN EN 16121 i DIN EN 16122. W standardzie znajdziemy jednostkę sterującą z wizualną i akustyczną sygnalizacją stanu, detekcję pożaru z czujnikiem dymu, całkowite odłączenie zasilania w razie awarii, ochronę przeciwprzepięciową oraz styk bezpotencjałowy do przekazania alarmu, np. do centrali DCS. Opcjonalnie dostępny jest moduł GSM do zdalnego monitoringu i alarmowania. Szafa występuje w wersji 230 V (moc do 3,5 kW) lub 400 V (do 10,5 kW), a każdy z czterech poziomów kratowych można wyposażyć w listwę 10 gniazd z uziemieniem. Zalecana maksymalna energia załadunku: 12 kWh.

SiS Li-Ion Premium I/O 90 — przebadana na thermal runaway wg VDMA 24994

Flagowy model opracowany specjalnie z myślą o scenariuszu thermal runaway. Szafa została pomyślnie przebadana zgodnie z arkuszem VDMA 24994:2024-08 — zarówno na wewnętrzny zapłon akumulatorów („I” jak inside), jak i na 90-minutowe działanie ognia z zewnątrz („O” jak outside). W rzeczywistym teście zweryfikowano maksymalną pojemność energetyczną 8 kWh na szafę, a konstrukcja niezawodnie zapobiega wydostawaniu się płomieni, odłamków i odprysków; zintegrowane odciążenie ciśnieniowe bezpiecznie odprowadza nadciśnienie. Certyfikat ECB•S, VDMA.

Wyposażenie elektryczne pozwala na wydajne ładowanie: zasilanie 400 V i moc do 10,5 kW na szafę (maks. 3,5 kW na listwę gniazd). Jednostka sterująca w standardzie po wykryciu dymu uruchamia alarmy optyczne i akustyczne oraz odcina całe zasilanie i wentylację, a styk bezpotencjałowy przekazuje sygnał z rozróżnianiem alarmów. Drzwi nie mają samozamykacza, ale po 60 sekundach otwarcia emitowany jest sygnał akustyczny. Cztery stalowe, malowane proszkowo półki (75 kg każda) z regulacją wysokości oraz wanna denna wg AwSV (5 l) dopełniają wyposażenia.

Porównanie modeli w skrócie

10 zasad bezpiecznej pracy z akumulatorami Li-Ion

Szafa to fundament, ale pełne bezpieczeństwo zapewnia dopiero właściwa codzienna praktyka. Branżowe wytyczne zalecają:

1. przestrzeganie zaleceń producentów akumulatorów i ładowarek oraz technicznych kart produktów;
2. zapobieganie zwarciom zewnętrznym, np. przez stosowanie nasadek na bieguny;
3. ochronę ogniw przed uszkodzeniami mechanicznymi;
4. unikanie ekspozycji na wysokie temperatury i bezpośrednie nasłonecznienie;
5. bezwzględny zakaz ładowania uszkodzonych lub wadliwych akumulatorów;
6. niezwłoczną utylizację ogniw uszkodzonych lub wadliwych — zgodnie z przepisami;
7. zachowanie minimalnego odstępu 2,5 m lub 5 m od innych urządzeń i materiałów;
8. przechowywanie akumulatorów w ognioodpornym, wydzielonym obszarze;
9. stosowanie szafy bezpieczeństwa lub pomieszczenia wydzielonego pożarowo przy więcej niż 5 akumulatorach;
10. odłączanie akumulatorów od sieci po naładowaniu — nigdy nie ładujemy bez nadzoru.

Zanim uruchomisz szafę — o tym pamiętaj

Przed uruchomieniem szafy warto skontaktować się z ubezpieczycielem, strażą pożarną lub ekspertem ds. ochrony przeciwpożarowej. Absolutnie niezbędne są ocena ryzyka i kompleksowa koncepcja ochrony przeciwpożarowej dla obiektu. W zależności od ich wyników może być wymagane m.in. zastosowanie systemu sygnalizacji pożarowej, podłączenie szafy do istniejącej instalacji DCS budynku (np. przez styk bezpotencjałowy) czy doposażenie w system gaśniczy — wszystkie opisane modele są na to fabrycznie przygotowane.

Pożaru akumulatora litowo-jonowego nie da się „po prostu ugasić” — można mu za to skutecznie zapobiec i ograniczyć jego skutki. Certyfikowana szafa o odporności ogniowej powyżej 90 minut, dobrana do liczby ogniw, mocy ładowania i wymagań ubezpieczyciela, to dziś standard odpowiedzialnie zarządzanej firmy. Jeśli potrzebujesz wsparcia w doborze modelu do swojego zakładu, skontaktuj się z naszymi doradcami — pomożemy przejść przez ocenę ryzyka i skompletować rozwiązanie: od szafy, przez ładowanie, po system gaszenia.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego akumulatory litowo-jonowe wymagają specjalnych warunków przechowywania?

Akumulatory litowo-jonowe magazynują dużą ilość energii w niewielkiej objętości. Uszkodzenie, przegrzanie, przeładowanie lub inna nieprawidłowość mogą doprowadzić do thermal runaway, czyli gwałtownej reakcji prowadzącej do pożaru, emisji toksycznych gazów, a w skrajnych przypadkach również eksplozji.

Czy istnieją przepisy dotyczące magazynowania akumulatorów litowo-jonowych?

Nie ma obecnie jednego powszechnie obowiązującego przepisu, który kompleksowo regulowałby sposób przechowywania akumulatorów litowo-jonowych. W praktyce punktem odniesienia są m.in. wytyczne branżowe, wymagania ubezpieczycieli oraz dokumenty takie jak VDMA 24994:2024-08 czy TRGS 510.

Jaką odporność ogniową powinna mieć szafa do akumulatorów Li-Ion?

W opisanych rozwiązaniach stosowana jest odporność ogniowa powyżej 90 minut. Istotne jest przy tym, czy szafa została przebadana wyłącznie na działanie ognia z zewnątrz, czy również na pożar powstający wewnątrz konstrukcji, w tym scenariusz thermal runaway.

Czym różnią się szafy SiS Li-Ion Basic, Safe Pro i Premium I/O 90?

Modele różnią się przede wszystkim zakresem badań, certyfikacją, wyposażeniem oraz możliwościami ładowania i monitoringu. Basic zapewnia podstawową ochronę przeciwpożarową, Safe Pro rozszerza ją o rozwiązania aktywne i znak GS, natomiast Premium I/O 90 została przebadana również pod kątem thermal runaway zgodnie z VDMA 24994.

Czy w szafie bezpieczeństwa można ładować akumulatory litowo-jonowe?

Tak, jeżeli dany model jest przeznaczony do aktywnego ładowania. Wersje Charge wyposażone są w instalację elektryczną i listwy gniazd, a bardziej zaawansowane modele dodatkowo w detekcję pożaru, alarmy oraz automatyczne odłączanie zasilania w sytuacji awaryjnej.

Jak dobrać szafę do liczby i pojemności akumulatorów?

Przy wyborze należy uwzględnić liczbę akumulatorów, ich łączną energię, wymaganą moc ładowania, sposób użytkowania oraz wyniki oceny ryzyka. Poszczególne modele mają różne zalecane lub przebadane maksymalne energie załadunku i różne możliwości instalacji elektrycznej.

Czy uszkodzone akumulatory można ładować w szafie?

Nie. Uszkodzonych lub wadliwych akumulatorów nie należy ładować. Powinny zostać odseparowane od sprawnych ogniw i przekazane do odpowiedniego dalszego postępowania lub utylizacji zgodnie z obowiązującymi procedurami.

Co należy sprawdzić przed uruchomieniem szafy do akumulatorów Li-Ion?

Przed uruchomieniem należy przeprowadzić ocenę ryzyka i uwzględnić szafę w koncepcji ochrony przeciwpożarowej obiektu. Warto również uzgodnić rozwiązanie z ubezpieczycielem, strażą pożarną lub specjalistą ochrony przeciwpożarowej oraz ustalić, czy potrzebne jest połączenie z systemem alarmowym lub dodatkowy system gaśniczy.

Zapraszam do kontaktu z naszym zespołem

Beata Tymińska
Managing Director

kom. +48 728 82 38 73

Profil ekspercki LinkedIn: Beata Tymińska