Przy przechowywaniu materiałów niebezpiecznych wewnątrz budynków i pomieszczeń roboczych należy uwzględniać właściwości konkretnych substancji, takie jak łatwopalność, toksyczność czy możliwość skażenia wody. W przypadku cieczy łatwopalnych szczególne znaczenie ma odpowiednia ochrona przeciwpożarowa miejsca ich przechowywania.
Norma EN 14470-1, opublikowana w kwietniu 2004 r., określiła europejskie wymagania dotyczące szaf bezpieczeństwa przeznaczonych do przechowywania cieczy łatwopalnych. Odporność ogniowa oceniana jest podczas badania całej konstrukcji szafy, a uzyskany wynik pozwala przypisać ją do odpowiedniej klasy odporności ogniowej.
Jaką funkcję pełni ognioodporna szafa bezpieczeństwa?
Podstawowym zadaniem ognioodpornej szafy bezpieczeństwa jest ochrona przechowywanych cieczy łatwopalnych przed szybkim wzrostem temperatury podczas pożaru. Odpowiednia konstrukcja opóźnia nagrzewanie zawartości, ograniczając ryzyko, że przechowywane materiały przyczynią się do gwałtownego rozwoju zdarzenia.
Czas zapewniany przez szafę ma znaczenie przede wszystkim dla możliwości bezpiecznej ewakuacji pracowników oraz rozpoczęcia działań przez służby ratownicze. Im dłużej wnętrze szafy pozostaje chronione przed wysoką temperaturą, tym więcej czasu pozostaje na reakcję przed osiągnięciem przez przechowywane substancje niebezpiecznej temperatury.
Jak długo różne konstrukcje szaf chronią materiały przed wysoką temperaturą?
Czas ochrony zależy w dużej mierze od konstrukcji szafy. Prosta jednościanowa szafa stalowa, konstrukcja dwuścianowa z izolacją powietrzną oraz certyfikowana szafa bezpieczeństwa Typ 90 mogą bardzo różnić się czasem potrzebnym do osiągnięcia wysokiej temperatury wewnątrz.
Porównanie pokazuje istotne różnice:
-
w jednościanowej stalowej szafie temperatura wewnętrzna może osiągnąć 180°C już po około jednej minucie,
-
w dwuścianowej stalowej szafie z izolacją powietrzną osiągnięcie tej temperatury zajmuje około 10 minut,
-
szafa bezpieczeństwa Typ 90 zapewnia ponad 90 minut ochrony.
Różnica ta pokazuje, dlaczego sama stalowa konstrukcja nie jest równoznaczna z określoną odpornością ogniową. O rzeczywistym poziomie ochrony decyduje konstrukcja całej szafy oraz wynik przeprowadzonego badania.
Dlaczego 90-minutowa odporność ogniowa ma znaczenie?
90-minutowa odporność ogniowa zapewnia znacznie więcej czasu na reakcję niż proste konstrukcje magazynowe. W przypadku pożaru dodatkowy czas może być potrzebny na ewakuację pracowników, powiadomienie służb ratowniczych i rozpoczęcie działań gaśniczych, zanim przechowywane ciecze łatwopalne dodatkowo zwiększą skalę zdarzenia.
Szafy klasyfikowane zgodnie z EN 14470-1 poddawane są próbie ogniowej obejmującej całą konstrukcję konkretnego modelu. Podczas badania szafa narażona jest na działanie wysokiej temperatury, a wzrost temperatury wewnątrz kontrolowany jest w wielu punktach. W trakcie testu temperatura zewnętrzna może osiągać około 1000°C.
Jakie cechy konstrukcyjne zwiększają bezpieczeństwo szafy ognioodpornej?
O odporności ogniowej szafy nie decydują wyłącznie drzwi czy rodzaj zastosowanej blachy. Znaczenie ma cała konstrukcja, obejmująca ściany, materiały ognioodporne, system wentylacji, półki, zabezpieczenia wychwytujące wycieki oraz mechanizmy odpowiedzialne za automatyczne zamykanie.
Specjalne materiały ognioodporne zastosowane w konstrukcji mają ograniczać przenikanie wysokiej temperatury do wnętrza przez określony czas. Jednocześnie poszczególne elementy szafy muszą zachowywać swoje funkcje również podczas ekspozycji na ogień. Dlatego próba ogniowa obejmuje kompletny model, a nie tylko wybrane elementy jego konstrukcji.
Czego dotyczy norma EN 14470-1?
EN 14470-1 określa wymagania dotyczące konstrukcji, ochrony przeciwpożarowej oraz badania szaf bezpieczeństwa przeznaczonych do przechowywania cieczy łatwopalnych w miejscu pracy. Norma umożliwia również klasyfikowanie szaf na podstawie czasu odporności osiągniętego podczas próby ogniowej.
Wymagania odnoszą się między innymi do:
-
ochrony zawartości szafy przed skutkami pożaru przez określony czas,
-
ograniczenia ryzyka związanego z przechowywaniem cieczy łatwopalnych,
-
ograniczenia emisji oparów do środowiska pracy,
-
zatrzymywania ewentualnych wycieków wewnątrz szafy,
-
działania drzwi i systemu wentylacji podczas wzrostu temperatury,
-
zapewnienia czasu potrzebnego na ewakuację i rozpoczęcie działań ratowniczych.
Norma pozwala więc oceniać szafę jako kompletny system zabezpieczający, a nie wyłącznie jako miejsce do przechowywania pojemników.
Jakie wymagania przeciwpożarowe musi spełniać szafa zgodna z EN 14470-1?
Szafa bezpieczeństwa powinna zachowywać swoje funkcje ochronne zarówno podczas codziennego użytkowania, jak i w warunkach pożaru. Wymagania dotyczą między innymi działania drzwi, konstrukcji obudowy, wentylacji, elementów przeznaczonych do przechowywania pojemników oraz systemu zatrzymującego ewentualne wycieki.
Jak powinny działać drzwi szafy bezpieczeństwa?
Drzwi powinny umożliwiać całkowite zamknięcie szafy niezależnie od ich początkowego położenia. Czas zamykania nie powinien przekraczać 20 sekund, a siła potrzebna do ich zamknięcia nie może przekraczać 100 N.
Konstrukcja powinna również umożliwiać obsługę jedną ręką. Automatyczne zamknięcie drzwi podczas wzrostu temperatury jest jednym z elementów pozwalających odizolować przechowywane materiały od oddziaływania ognia.
Jakie wymagania dotyczą ścian szafy?
Boki oraz tylna ściana powinny mieć porównywalną konstrukcję i grubość. Ochrona przeciwpożarowa musi obejmować całą obudowę, ponieważ podczas rzeczywistego pożaru wysoka temperatura może oddziaływać na szafę z różnych kierunków.
Dlatego odporności ogniowej nie można oceniać wyłącznie na podstawie wykonania drzwi. Znaczenie ma sposób zabezpieczenia całej konstrukcji.
Jak powinna działać wentylacja szafy?
Szafa powinna posiadać otwory wlotowe i wylotowe umożliwiające podłączenie do systemu wentylacji. Podczas normalnego użytkowania pomagają one w odprowadzaniu oparów, natomiast podczas pożaru nie mogą umożliwiać swobodnego przenikania ognia i wysokiej temperatury do wnętrza.
Otwory wentylacyjne powinny zamykać się automatycznie po osiągnięciu temperatury 70°C.
Jakie wymagania dotyczą półek i szuflad?
Półki i szuflady powinny zachować zdolność do utrzymywania obciążenia określonego przez producenta również podczas próby ogniowej. Elementy znajdujące się wewnątrz szafy są więc częścią całego systemu zabezpieczenia, a nie wyłącznie wyposażeniem służącym do organizacji przechowywanych pojemników.
W zakresie badań elementów nośnych stosowane jest również odniesienie do EN 1365.
Co dzieje się z cieczą rozlaną wewnątrz szafy?
Szafa powinna być przygotowana na wyciek z przechowywanego pojemnika. Element przeznaczony do przejmowania rozlanej cieczy ma zatrzymać ją wewnątrz szafy i zachować swoją funkcjonalność również podczas pożaru.
Zabezpieczenie przed wyciekiem stanowi więc integralną część konstrukcji i jest uwzględniane podczas oceny szafy.
Jak przeprowadza się test ogniowy szafy bezpieczeństwa?
Podczas próby ogniowej kompletna szafa jest umieszczana w odpowiedniej komorze badawczej i poddawana działaniu wysokiej temperatury. Drzwi, ściany oraz pozostałe elementy konstrukcji znajdują się w tych samych warunkach termicznych, a temperatura wewnątrz jest systematycznie kontrolowana.
Badanie przeprowadza się dla szafy jako wolnostojącej, pojedynczej konstrukcji. Na podstawie czasu potrzebnego do osiągnięcia określonego wzrostu temperatury wewnętrznej wyznaczana jest jej klasa odporności ogniowej.
Takie podejście pozwala porównywać szafy na podstawie wyniku badania kompletnego produktu, a nie deklarowanych właściwości poszczególnych materiałów konstrukcyjnych.
Co oznaczają klasy Typ 15, 30, 60 i 90?
Oznaczenia Typ 15, Typ 30, Typ 60 i Typ 90 informują o czasie odporności ogniowej osiągniętym przez szafę podczas określonej próby. Im wyższa klasa, tym dłużej konstrukcja chroni wnętrze przed osiągnięciem temperatury granicznej przyjętej w badaniu.
Wyróżnia się:
-
Typ 15,
-
Typ 30,
-
Typ 60,
-
Typ 90.
Klasyfikacja określana jest na podstawie czasu, jaki upływa przed osiągnięciem granicznego wzrostu temperatury wewnątrz szafy. Dzięki temu przy wyborze rozwiązania można porównywać poszczególne konstrukcje na podstawie potwierdzonego czasu ochrony.
Norma EN 14470-1 określa wymagania dla szaf przeznaczonych do przechowywania cieczy łatwopalnych. Przy wyborze rozwiązania warto więc zwracać uwagę nie tylko na wygląd i materiał wykonania szafy, ale przede wszystkim na jej potwierdzoną klasyfikację odporności ogniowej.
Najczęściej zadawane pytania
Co określa norma EN 14470-1?
Norma EN 14470-1 określa wymagania dotyczące konstrukcji, ochrony przeciwpożarowej oraz testowania szaf bezpieczeństwa przeznaczonych do przechowywania cieczy łatwopalnych w miejscu pracy.
Co oznacza Typ 90 w przypadku szafy ognioodpornej?
Typ 90 oznacza klasę odporności ogniowej uzyskaną podczas określonej próby. Szafa tej klasy zapewnia znacznie dłuższy czas ochrony niż proste konstrukcje stalowe, dając więcej czasu na ewakuację i rozpoczęcie działań ratowniczych.
Czy zwykła stalowa szafa zapewnia taką samą ochronę jak szafa Typ 90?
Nie. Jednościanowa stalowa szafa może osiągnąć temperaturę 180°C wewnątrz już po około jednej minucie, a konstrukcja dwuścianowa z izolacją powietrzną po około 10 minutach. Szafa Typ 90 zapewnia znacznie dłuższy czas ochrony.
Czy cała szafa jest poddawana testowi ogniowemu?
Tak. Próbie poddawana jest kompletna konstrukcja szafy. Oceniane jest zachowanie drzwi, ścian i pozostałych elementów, a temperatura mierzona jest wewnątrz produktu.
Dlaczego drzwi szafy powinny zamykać się automatycznie?
Zamknięte drzwi pomagają odizolować przechowywane ciecze od płomieni i wysokiej temperatury. Czas ich całkowitego zamknięcia nie powinien przekraczać 20 sekund.
Czy szafa ognioodporna powinna mieć wentylację?
Tak. Szafa może posiadać otwory umożliwiające podłączenie do systemu wentylacji. W przypadku wzrostu temperatury otwory powinny zamykać się automatycznie, aby ograniczyć oddziaływanie pożaru na wnętrze.
Jakie klasy odporności ogniowej mogą mieć szafy zgodne z EN 14470-1?
Szafy mogą być klasyfikowane jako Typ 15, Typ 30, Typ 60 lub Typ 90. Oznaczenie wskazuje czas odporności uzyskany podczas określonej próby ogniowej.
Zapraszam do kontaktu z naszym zespołem
Beata Tymińska
Managing Director
kom. +48 728 82 38 73
beata@topserw.pl
Profil ekspercki LinkedIn: Beata Tymińska
