Miejsca niebezpieczne o ograniczonym dostępie oraz strefy typu Ex to obszary, w których może występować atmosfera wybuchowa zawierająca palne gazy, pary, mgły lub pyły. Takie warunki pojawiają się w wielu gałęziach przemysłu, szczególnie tam, gdzie magazynowane lub przetwarzane są materiały palne.
W tego typu przestrzeniach odpowiednie oświetlenie ma znaczenie nie tylko dla komfortu pracy, ale przede wszystkim dla bezpieczeństwa. Każde urządzenie elektryczne wprowadzane do obszaru zagrożonego wybuchem powinno być odpowiednio dobrane do warunków panujących w danej strefie.
Dlaczego w strefach zagrożonych wybuchem potrzebne jest oświetlenie ATEX?
Prace wykonywane w przestrzeniach zamkniętych i obszarach zagrożonych wybuchem często odbywają się przy ograniczonej widoczności. Podczas kontroli, czyszczenia, konserwacji czy napraw potrzebne są więc przenośne lub tymczasowe źródła światła przeznaczone do pracy w takich warunkach.
Oświetlenie ATEX jest projektowane z myślą o użytkowaniu w potencjalnie wybuchowych atmosferach. Ma to znaczenie, ponieważ zwykłe urządzenie elektryczne może podczas pracy lub awarii stać się źródłem zapłonu. Dlatego urządzenia stosowane w strefach Ex powinny być odpowiednio przebadane i przystosowane do warunków, w których istnieje możliwość występowania atmosfery wybuchowej.
Jakie zagrożenia musi uwzględniać konstrukcja urządzenia ATEX?
Urządzenie przeznaczone do pracy w atmosferze wybuchowej powinno być zaprojektowane tak, aby ograniczać możliwość powstania źródła zapłonu. Dotyczy to zarówno temperatury poszczególnych elementów, jak i możliwości powstawania iskier, wyładowań elektrostatycznych czy skutków uszkodzenia urządzenia.
Przy projektowaniu i doborze urządzeń ATEX bierze się pod uwagę między innymi:
-
wysoką temperaturę źródła światła, baterii, akumulatora lub elektroniki,
-
wysokoenergetyczne iskry mogące powstać podczas zwarcia lub awarii,
-
możliwość powstawania wyładowań elektrostatycznych,
-
uszkodzenie obudowy prowadzące do kontaktu atmosfery wybuchowej z gorącymi lub iskrzącymi elementami.
Z tego powodu znaczenie ma nie tylko sama konstrukcja przeciwwybuchowa, ale również odpowiednia wytrzymałość mechaniczna urządzenia.
Dlaczego odporność mechaniczna latarki ATEX jest ważna?
Uszkodzenie obudowy może wpłynąć na poziom zabezpieczenia urządzenia i umożliwić kontakt niebezpiecznej atmosfery z elementami, które podczas pracy osiągają wysoką temperaturę lub mogą powodować iskrzenie. Latarki przeznaczone do stref Ex powinny więc być przystosowane również do wymagających warunków przemysłowych.
Urządzenie może być narażone między innymi na:
-
uderzenia,
-
upadki,
-
wilgoć,
-
pył,
-
kontakt z agresywnymi substancjami,
-
trudne warunki terenowe.
Odporność obudowy powinna odpowiadać zarówno wymaganiom dotyczącym atmosfery wybuchowej, jak i rzeczywistym warunkom, w których sprzęt będzie użytkowany.
Jak dobrać oświetlenie ATEX do strefy zagrożenia?
Dobór urządzenia powinien wynikać z charakterystyki atmosfery wybuchowej oraz warunków wykonywania konkretnego zadania. Samo oznaczenie ATEX nie wystarczy – trzeba sprawdzić, czy parametry danego urządzenia odpowiadają zagrożeniom występującym w miejscu pracy.
Przy wyborze urządzeń oświetleniowych ATEX warto uwzględnić:
-
strefę zagrożenia,
-
klasę temperaturową,
-
grupę gazów,
-
rodzaj atmosfery,
-
liczbę potrzebnych urządzeń,
-
czas wykonywania pracy,
-
warunki środowiskowe.
Innego rozwiązania może wymagać krótkotrwała inspekcja, a innego wielogodzinna praca w wilgotnym, zapylonym lub trudno dostępnym miejscu.
Co oznacza strefa, klasa temperaturowa i grupa gazów?
Parametry te pomagają określić warunki, w których dane urządzenie może być bezpiecznie użytkowane. Oznaczenie konkretnej latarki lub lampy należy więc zawsze porównać z klasyfikacją miejsca, do którego sprzęt ma zostać wprowadzony.
Najważniejsze informacje to:
-
strefa – określa prawdopodobieństwo i częstotliwość występowania atmosfery wybuchowej,
-
klasa temperaturowa – odnosi się do maksymalnej temperatury powierzchni urządzenia,
-
grupa gazów – określa rodzaj atmosfery gazowej, do której urządzenie zostało przystosowane.
Przy urządzeniach przenośnych jest to szczególnie istotne, ponieważ jedna latarka może być używana w kilku częściach zakładu, w których obowiązują różne wymagania.
Jakie przepisy dotyczą urządzeń ATEX?
Wymagania ATEX obejmują zarówno urządzenia i systemy ochronne przeznaczone do pracy w atmosferach potencjalnie wybuchowych, jak i zasady dotyczące bezpieczeństwa pracowników wykonujących pracę w takich przestrzeniach. Oznacza to konieczność właściwej oceny zagrożeń, klasyfikacji stref oraz odpowiedniego doboru wyposażenia.
Przy organizacji pracy należy więc uwzględnić między innymi:
-
prawdopodobieństwo występowania atmosfery wybuchowej,
-
możliwe źródła zapłonu,
-
właściwy dobór urządzeń do danej strefy,
-
bezpieczeństwo pracowników,
-
prawidłowe użytkowanie i utrzymanie wyposażenia.
W praktyce wymagania te stanowią podstawę do określenia, jakie urządzenia mogą być bezpiecznie stosowane w konkretnym obszarze Ex.
Co należy sprawdzić przed użyciem oświetlenia w strefie Ex?
Przed zastosowaniem urządzenia należy upewnić się, że jego oznaczenie odpowiada warunkom występującym w miejscu pracy. Dotyczy to zarówno parametrów przeciwwybuchowych, jak i odporności na czynniki środowiskowe oraz aktualnego stanu technicznego sprzętu.
Przed rozpoczęciem pracy warto sprawdzić:
-
czy urządzenie posiada odpowiednie dopuszczenie do pracy w atmosferze wybuchowej,
-
czy jego oznaczenie odpowiada wymaganej strefie,
-
czy klasa temperaturowa jest właściwa,
-
czy grupa gazów odpowiada występującym substancjom,
-
czy urządzenie nadaje się do warunków środowiskowych,
-
czy obudowa i elementy zasilania nie są uszkodzone,
-
czy urządzenie jest prawidłowo użytkowane i konserwowane.
Szczególnej kontroli wymagają urządzenia przenośne, ponieważ mogą być wykorzystywane w różnych częściach zakładu i łatwo trafić do strefy o innych wymaganiach niż miejsce, w którym były używane wcześniej.
Dlaczego konserwacja urządzeń ATEX jest ważna?
Odpowiednie dopuszczenie urządzenia nie wystarczy, jeśli sprzęt jest uszkodzony lub niewłaściwie konserwowany. Stan obudowy, źródła zasilania i pozostałych elementów może mieć bezpośredni wpływ na możliwość bezpiecznego użytkowania urządzenia w strefie zagrożonej wybuchem.
Regularna kontrola pomaga wykryć uszkodzenia mechaniczne, zużycie lub inne nieprawidłowości, które mogłyby wpłynąć na poziom zabezpieczenia urządzenia. Dlatego latarki i lampy ATEX powinny być użytkowane zgodnie z przeznaczeniem i poddawane kontroli odpowiedniej do warunków, w jakich pracują.
Szeroki wybór latarek i oświetlenia Ex ATEX pozwala dobrać rozwiązanie do różnych warunków przemysłowych.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego zwykłej latarki nie powinno się używać w strefie zagrożonej wybuchem?
Zwykłe urządzenie elektryczne może posiadać elementy, które podczas pracy lub awarii wytwarzają wysoką temperaturę, iskrę albo wyładowanie elektrostatyczne. W atmosferze wybuchowej może to stworzyć źródło zapłonu.
Co oznacza latarka ATEX?
Jest to urządzenie przeznaczone do użytkowania w określonych atmosferach potencjalnie wybuchowych i zaprojektowane zgodnie z wymaganiami dotyczącymi takiego środowiska.
Czy każde urządzenie ATEX można stosować w każdej strefie?
Nie. Należy sprawdzić pełne oznaczenie urządzenia i porównać je z wymaganiami konkretnej strefy, klasą temperaturową oraz grupą gazów.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze latarki ATEX?
Przede wszystkim na strefę zagrożenia, klasę temperaturową, grupę gazów, warunki środowiskowe, wymagany czas pracy oraz rodzaj wykonywanego zadania.
Czy urządzenie ATEX musi być odporne na uszkodzenia mechaniczne?
Odporność mechaniczna ma duże znaczenie, ponieważ uszkodzenie obudowy może wpłynąć na poziom zabezpieczenia urządzenia i umożliwić kontakt atmosfery wybuchowej z niebezpiecznymi elementami wewnętrznymi.
Czy oświetlenie ATEX może być stosowane w przestrzeniach zamkniętych?
Tak, pod warunkiem że parametry urządzenia odpowiadają klasyfikacji i warunkom występującym w danej przestrzeni.
Zapraszam do kontaktu z naszym zespołem
Beata Tymińska
Managing Director
kom. +48 728 82 38 73
beata@topserw.pl
Profil ekspercki LinkedIn: Beata Tymińska
