Zrozumienie różnicy między zapobieganiem wyciekom a dodatkowym zabezpieczeniem przed ich skutkami ma znaczenie wszędzie tam, gdzie przechowywane lub wykorzystywane są materiały niebezpieczne. Oba rozwiązania wzajemnie się uzupełniają i służą ograniczeniu ryzyka przedostania się niebezpiecznych cieczy do miejsca pracy oraz środowiska.
Podstawowym zabezpieczeniem jest pojemnik, w którym znajduje się substancja, na przykład beczka, kanister, butelka lub inny zbiornik. Dodatkowe zabezpieczenie stanowi drugą linię ochrony – przejmuje ciecz wtedy, gdy podstawowy pojemnik zostanie uszkodzony lub rozszczelniony.
Czym różni się zapobieganie wyciekom od dodatkowego zabezpieczenia?
Zapobieganie wyciekom można traktować jako pierwszą linię ochrony. Jej zadaniem jest utrzymanie niebezpiecznej cieczy w przeznaczonym do tego pojemniku. Typowymi przykładami takich zabezpieczeń są beczki, pojemniki, butelki i kanistry.
Jeżeli podstawowe zabezpieczenie zawiedzie, na przykład wskutek przebicia beczki lub pęknięcia kanistra, potrzebne jest dodatkowe zabezpieczenie. Jego zadaniem jest wychwycenie uwolnionej cieczy i ograniczenie jej dalszego rozprzestrzeniania się. Mogą to być między innymi wanny i palety wychwytowe oraz materiały sorpcyjne.
Jaki jest cel dodatkowego zabezpieczenia przed wyciekiem?
Dodatkowe zabezpieczenie stosuje się przede wszystkim tam, gdzie przechowywane lub używane są niebezpieczne ciecze. Jego zadaniem jest ograniczenie skutków wycieku zarówno dla pracowników, jak i dla środowiska.
Brak takiego zabezpieczenia może prowadzić do rozprzestrzenienia się substancji po miejscu pracy, narażenia pracowników na kontakt z niebezpieczną cieczą oraz przedostania się jej do gleby lub wody.
W Stanach Zjednoczonych kwestie te uwzględniają między innymi wymagania OSHA związane z bezpieczeństwem pracowników oraz przepisy EPA dotyczące ochrony środowiska.
Czym różni się bierne i aktywne zabezpieczenie przed wyciekiem?
Dodatkowe zabezpieczenia mogą mieć charakter bierny lub aktywny. Podział zależy od tego, czy rozwiązanie jest przygotowane jeszcze przed wystąpieniem wycieku, czy musi zostać zastosowane przez pracowników dopiero po pojawieniu się rozlania.
Bierne zabezpieczenie stosuje się przed rozpoczęciem czynności, przy której istnieje ryzyko wycieku. Nie wymaga ono szybkiej reakcji pracownika w momencie zdarzenia. Aktywne zabezpieczenie jest natomiast wykorzystywane już po wystąpieniu wycieku i ma możliwie szybko ograniczyć jego skutki.
Zaletą rozwiązania biernego jest to, że jego działanie nie zależy od natychmiastowej reakcji człowieka. Nie w każdych warunkach można jednak zastosować takie zabezpieczenie, dlatego wykorzystywane są zarówno rozwiązania bierne, jak i aktywne.
Jakie są przykłady biernego zabezpieczenia przed wyciekiem?
Do biernych zabezpieczeń należą między innymi wanny wychwytowe. Są ustawiane wcześniej w miejscu, w którym istnieje możliwość rozszczelnienia pojemnika, dzięki czemu mogą przejąć ciecz bez konieczności podejmowania natychmiastowych działań przez pracownika.
Dobór konkretnego rozwiązania powinien uwzględniać warunki panujące w miejscu pracy oraz rodzaj przechowywanych substancji.
Jakie są przykłady aktywnego zabezpieczenia przed wyciekiem?
Aktywne zabezpieczenia stosowane są jako reakcja na już powstały wyciek. Ich zadaniem jest zatrzymanie lub zebranie cieczy, zanim rozprzestrzeni się ona na większą powierzchnię.
Do takich rozwiązań należą między innymi:
-
rękawy,
-
zapory,
-
poduszki do pochłaniania kapiących cieczy.
Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od rodzaju chemikaliów oraz warunków występujących w miejscu pracy.
Jak dobrać pojemność dodatkowego zabezpieczenia przed wyciekiem?
Przy wyborze zabezpieczenia trzeba zwrócić uwagę na jego pojemność. W Stanach Zjednoczonych wymagania w tym zakresie określa między innymi przepis EPA 40 CFR 264.175.
Dla zobrazowania sposobu doboru pojemności można przyjąć następujące przykłady:
-
przy dwóch beczkach o pojemności 200 litrów system zabezpieczenia powinien pomieścić 200 litrów,
-
przy dwudziestu beczkach o pojemności 200 litrów system powinien pomieścić 400 litrów, ponieważ 10% ich łącznej pojemności wynosi 400 litrów.
Przy zabezpieczeniach ustawionych na zewnątrz trzeba również uwzględnić wodę opadową, która może gromadzić się w systemie wychwytowym i tym samym zmniejszać jego dostępną pojemność.
Dlaczego rodzaj zabezpieczenia trzeba dopasować do konkretnego miejsca?
Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego rodzaju wycieku. Znaczenie mają właściwości przechowywanej substancji, wielkość pojemników, warunki pracy oraz miejsce zastosowania zabezpieczenia.
Dlatego przy wyborze należy uwzględnić zarówno odpowiednią formę zabezpieczenia, jak i jego pojemność oraz sposób wykorzystania. Informacje te nie zastępują zasad i wymagań dotyczących postępowania z konkretną substancją ani przepisów właściwych dla danego miejsca i branży.
Najczęściej zadawane pytania
Co jest podstawowym zabezpieczeniem przed wyciekiem?
Podstawowym zabezpieczeniem jest pojemnik, w którym bezpośrednio przechowywana jest ciecz, na przykład beczka, kanister, butelka lub inny zbiornik.
Czym różni się zabezpieczenie bierne od aktywnego?
Bierne zabezpieczenie jest przygotowane przed wystąpieniem wycieku i nie wymaga natychmiastowej reakcji pracownika. Aktywne zabezpieczenie stosuje się już po pojawieniu się rozlania.
Czy wanna wychwytowa jest zabezpieczeniem biernym?
Tak. Wanna wychwytowa może zostać ustawiona pod pojemnikiem jeszcze przed wystąpieniem wycieku i automatycznie przejąć wydostającą się ciecz.
Dlaczego pojemność zabezpieczenia jest ważna?
System musi mieć wystarczającą pojemność, aby przejąć przewidywaną ilość uwolnionej cieczy. Przy rozwiązaniach zewnętrznych trzeba dodatkowo uwzględnić wodę opadową.
Od czego zależy wybór zabezpieczenia przed wyciekiem?
Od rodzaju przechowywanej substancji, wielkości pojemników, charakteru środowiska pracy oraz warunków, w których zabezpieczenie będzie wykorzystywane.
Zapraszam do kontaktu z naszym zespołem
Beata Tymińska
Managing Director
kom. +48 728 82 38 73
beata@topserw.pl
Profil ekspercki LinkedIn: Beata Tymińska
