Masz tylko dwoje oczu – dbaj o nie!
Ten artykuł to swego rodzaju poradnik, w którym przedstawiamy istotne informacje na temat preparatów do przepłukiwania oczu zapewniających skuteczną pierwszą pomoc w przypadku urazów oka.
Wzrok jest jednym z najważniejszych zmysłów. Dlatego też odpowiednia ochrona oczu przed urazami, zwłaszcza w miejscu pracy, jest niezwykle istotna. Niestety, wypadkom nie zawsze udaje się zapobiec.
Przy tego typu urazach tylko natychmiastowe gruntowne przepłukanie oczu pozwoli skutecznie zmniejszyć skalę odniesionych obrażeń.
Jak zbudowane jest ludzkie oko i dlaczego jest tak podatne na urazy?
Ludzkie oko składa się z wielu ściśle współpracujących struktur, które odpowiadają za odbieranie i przekazywanie bodźców wzrokowych. Rogówka, tęczówka, soczewka, ciało szkliste i siatkówka tworzą niezwykle precyzyjny układ, dlatego nawet niewielkie uszkodzenie mechaniczne lub chemiczne może wpływać na zdolność widzenia.
Ludzkie oko zbudowane jest z wielu zintegrowanych organów, które współtworzą narząd wzroku. Promienie świetlne przechodzące przez rogówkę trafiają do komory przedniej z cieczą wodnistą, znajdującej się między rogówką a tęczówką. Tęczówka reguluje ilość wpadającego do oka światła, które ulega załamaniu przechodząc przez soczewkę. Za soczewką znajduje się ciało szkliste, wypełniające wnętrze gałki ocznej.
Najistotniejszą częścią oka jest siatkówka, dzięki której możemy odbierać bodźce wzrokowe. Umożliwiają to liczne receptory nerwowe, które łączą się w nerw wzrokowy przewodzący bodźce do mózgu.
|
|---|
Jakie urazy oczu najczęściej występują w miejscu pracy?
Do urazów oczu w miejscu pracy może dochodzić zarówno wskutek kontaktu z ciałami obcymi, jak i uderzeń czy ekspozycji na substancje chemiczne. O skali uszkodzeń decydują m.in. rodzaj zagrożenia, kształt i prędkość ciała obcego oraz czas kontaktu oka z niebezpieczną substancją.
Jak ciała obce mogą uszkodzić oko?
Znaczna część wypadków, przy których dochodzi do uszkodzeń oczu, to urazy mechaniczne spowodowane przedostaniem się do wnętrza oka ciał obcych. Mogą one powodować zarówno powierzchniowe podrażnienia, jak i poważne urazy wewnątrzgałkowe, szczególnie jeśli uderzają w oko z dużą siłą.
Do najczęstszych ciał obcych należą:
| • wióry • drzazgi • opiłki metalu |
• odpryski • kurz • brud i pył |
Ciała obce mogą powodować obrażenia powierzchniowe lub urazy wewnątrzgałkowe, np. guzy i krwotoki do wnętrza oka. O skali uszkodzeń decyduje rodzaj i kształt ciała obcego oraz siła, z jaką trafia ono do oka.
Ciała obce, które wtargnęły do oka z dużym impetem, mogą uszkodzić rogówkę i przedostać się do wnętrza gałki ocznej. Częstą konsekwencją takich wypadków są poważne uszkodzenia soczewki i siatkówki.
Szczególnie niebezpieczne są wszelkiego rodzaju obicia, jak np. uderzenie narzędziem, które wyślizgnęło się z ręki podczas pracy. Skutkiem takiego wypadku może być znaczne pogorszenie zdolności widzenia, a nawet całkowita utrata wzroku.
Jak substancje chemiczne mogą uszkodzić oczy?
Chemikalia mogą dostać się do oka w postaci stałej, płynnej lub gazowej. Szczególnie niebezpieczne są oparzenia wywołane kwasami i zasadami, ponieważ dłuższy kontakt substancji z powierzchnią oka zwiększa ryzyko głębokiego uszkodzenia tkanek, rogówki, a w skrajnych przypadkach również trwałego pogorszenia wzroku.
Do najczęstszych wypadków w miejscu pracy należą te, w których dochodzi do oparzeń oczu substancjami płynnymi. Dłuższy kontakt oka z kwasem lub ługiem może skutkować poważnymi uszkodzeniami tkanek.
Gdy żrący płyn przedostanie się przez rogówkę do wnętrza gałki ocznej, należy liczyć się z nieodwracalnym uszkodzeniem wzroku. Skala odniesionych obrażeń zależy od następujących czynników:
-
stężenie substancji chemicznej – silnie stężone kwasy i zasady są zwykle bardzo żrące;
-
temperatura płynu – wysoka temperatura zwiększa właściwości żrące substancji chemicznych;
-
czas kontaktu z okiem – im jest on dłuższy, tym głębiej wnika drażniący płyn, zwiększając ryzyko odniesienia poważnych obrażeń.
Dlaczego płyn do przepłukiwania oczu powinien być dostępny natychmiast po wypadku?
W przypadku urazów oczu decydującą rolę odgrywa szybka reakcja i właściwy dobór roztworu płuczącego. Płukanie powinno rozpocząć się natychmiast po zdarzeniu, dlatego preparat musi być stale dostępny w pobliżu zagrożonego stanowiska i umożliwiać łatwe rozpoczęcie pierwszej pomocy bez dodatkowych przygotowań.
Płukanki do oczu powinny spełniać następujące wymogi:
-
skutecznie niwelować ekspozycję na środki chemiczne w oku;
-
umożliwiać łatwą i szybką aplikację roztworu płuczącego;
-
być stale dostępne na zagrożonym stanowisku pracy, najlepiej w zasięgu ręki.
Jeśli na skutek wypadku dojdzie do kontaktu oka z chemikaliami, należy natychmiast rozpocząć jego przepłukiwanie. W żadnym razie nie wolno odwlekać tej czynności, np. zdejmując soczewki kontaktowe przed rozpoczęciem płukania oczu.
Czy po urazie oka należy skontaktować się z lekarzem?
W przypadku urazów oczu należy bezzwłocznie zasięgnąć porady lekarza okulisty, nawet jeżeli obrażenia początkowo wydają się niegroźne. Uraz może prowadzić do poważniejszych powikłań, dlatego po rozpoczęciu pierwszej pomocy zalecane jest dalsze płukanie oka do czasu uzyskania profesjonalnej pomocy medycznej.
Zalecane jest kontynuowanie przepłukiwania oka 0,9% roztworem chlorku sodu w drodze do szpitala lub do momentu przybycia lekarza, który zadecyduje o dalszym przebiegu leczenia.
Jak wypłukiwać ciała obce z oka?
Wszelkie ciała obce, które dostały się do oka, należy natychmiast wypłukać. Do tego celu tradycyjnie stosuje się roztwór soli fizjologicznej, czyli 0,9% roztwór NaCl, którego skład chemiczny jest zbliżony do cieczy wodnistej oka. Sterylna płukanka umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie pierwszej pomocy.
Płukanki do oczu dostępne są w sterylnych butelkach, które zachowują wysoką jakość płynu płuczącego przez okres nawet do 3 lat. Jałowe butelki nie wymagają czyszczenia ani konserwacji, a podczas aplikacji płynu skutecznie chronią oko przed wprowadzeniem do niego dodatkowych szkodliwych patogenów.
Przepłukiwanie oka zwykłą wodą lub innym niesterylnym płynem może prowadzić do gwałtownego rozwoju infekcji bakteryjnych.
Dlatego butelki takie bezwzględnie należy regularnie wyjaławiać podczas wymiany wody przeznaczonej do przepłukiwania oczu.
Ergonomiczny kształt nasadki na oko pozwala aplikować płyn łagodnym i równomiernym strumieniem. Nasadka jest zintegrowana z zakrętką butelki, dzięki czemu osoba poszkodowana może sama podjąć akcję ratunkową i niezwłocznie rozpocząć przepłukiwanie podrażnionego oka.
W wypadkach przy pracy często dochodzi do urazów obojga oczu jednocześnie. Skuteczną pierwszą pomoc zapewniają tu płukanki DUO, wyposażone w zakrętki z podwójną nasadką, która pomaga utrzymać otwarte oczy podczas płukania oraz przemywać je w sposób łagodny i równomierny.
Gdzie istnieje ryzyko oparzenia oczu kwasami i zasadami?
Ryzyko kontaktu oczu z żrącymi kwasami i zasadami występuje w wielu branżach, nie tylko w zakładach chemicznych. Dotyczy m.in. przemysłu, recyklingu, górnictwa, budownictwa, produkcji żywności czy obiektów, w których stosuje się agresywne chemikalia w procesach produkcyjnych lub oczyszczania.
Nieszczęśliwe wypadki, w których dochodzi do uszkodzeń oczu na skutek oparzeń żrącymi chemikaliami, zdarzają się w licznych sektorach rynku pracy, w przedsiębiorstwach działających w wielu różnych branżach.
Lotniska, zakłady chemiczne, firmy recyklingowe, fabryki cementu, place budowy, górnictwo, przemysł spożywczy, metalowy i papierniczy – wszędzie tam, gdzie w procesie produkcji lub oczyszczania znajdują zastosowanie żrące ługi i kwasy, istnieje ryzyko wystąpienia tego rodzaju wypadków.
Przyczyny mogą być bardzo różne: od poluzowanej uszczelki do wybuchu akumulatora. Dlatego warto zadbać o to, aby płukanka Plum pH Neutral była zawsze pod ręką, gotowa do natychmiastowego użycia.
Dlaczego pierwsze sekundy po kontakcie oka z kwasem lub zasadą są tak ważne?
Kwasy i zasady po kontakcie ze skórą i błonami śluzowymi szybko uszkadzają tkanki. W przypadku oparzenia oka chemikaliami istotne jest możliwie szybkie ograniczenie działania substancji i przywrócenie wartości pH do poziomu zbliżonego do naturalnego pH płynu w oku, czyli około 7,4.
Aby skutecznie zapobiec powikłaniom, odczyn pH kwasu lub zasady należy zobojętnić natychmiast po zetknięciu z okiem, jeszcze zanim drażniąca substancja przeniknie przez rogówkę.
Jak działa płyn do płukania oczu Plum pH Neutral?
Plum pH Neutral to 4,9% fosforanowy roztwór buforowy przeznaczony do szybkiego neutralizowania kwasów i substancji zasadowych. Zawarte w nim sole fosforanowe reagują z odpowiednimi składnikami substancji żrących, pomagając szybciej przywrócić wartość pH do bezpieczniejszego poziomu.
Część buforu wodorofosforanu jest skuteczna wobec kwasów, natomiast część buforu diwodorofosforanu reaguje z jonami wodorotlenkowymi żrących substancji alkalicznych. Skuteczność działania płukanki Plum pH Neutral została potwierdzona badaniami naukowymi.
Czy Plum pH Neutral można stosować przy oparzeniach kwasem fluorowodorowym?
Płukanek Plum pH Neutral oraz Plum Eye Wash nie zaleca się do neutralizowania skutków oparzenia kwasem fluorowodorowym. HF jest substancją wyjątkowo toksyczną i silnie żrącą, a jego działanie wymaga odrębnego postępowania niż w przypadku typowych kwasów i zasad.
Toksyczny i silnie żrący kwas fluorowodorowy w kontakcie z ciałem szybko rozpuszcza tkanki, łącznie z tkanką kostną. Płukanki Plum pH Neutral oraz Plum Eye Wash nie są w stanie zniwelować skutków tego typu oparzeń, dlatego ich stosowanie w wypadkach z udziałem kwasu fluorowodorowego NIE jest zalecane.
Jak stosować płukankę Plum pH Neutral?
Płukanka Plum pH Neutral stanowi około 2-minutową pierwszą pomoc dla oczu w razie kontaktu z kwasami lub substancjami alkalicznymi. Jej celem jest jak najszybsze obniżenie lub podwyższenie wartości pH drażniącej substancji do mniej szkodliwego poziomu, a następnie kontynuowanie płukania roztworem soli fizjologicznej.
Zalecamy, aby kontynuować przepłukiwanie oczu płukanką Plum Eye Wash (0,9% roztwór NaCl) również w drodze do lekarza. Niezależnie od rodzaju obrażeń oka, zawsze skontaktuj się z lekarzem okulistą.
Kiedy należy stosować płukankę do oczu Plum pH Neutral?
Plum pH Neutral jest przeznaczona do pierwszej pomocy w przypadku oparzenia oka kwasem lub substancją alkaliczną. Jeżeli wartość pH drażniącego preparatu wynosi poniżej 4 lub powyżej 10, zalecane jest zastosowanie roztworu buforowego. Przy substancjach o pH od 4 do 10 stosuje się Plum Eye Wash z 0,9% roztworem NaCl.
Płukanka Plum pH Neutral to fosforanowy roztwór buforowy o pojemności buforowej zapewniającej szybką i skuteczną pierwszą pomoc w przypadku oparzenia oczu kwasem lub ługiem. Zawartość butelki pozwala przepłukiwać podrażnione oko przez około 2 minuty.
Wartość pH to matematyczna funkcja opisująca poziom stężenia jonów wodorowych (H+) i wodorotlenowych (OH-) w roztworze. Roztwory o większym stężeniu jonów H+ wykazują odczyn kwaśny (pH <7), natomiast roztwory z przewagą jonów OH- wykazują odczyn zasadowy (pH >7). W roztworze o odczynie obojętnym wartość pH wynosi 7.
Kontakt oka z chemikaliami, których wartość pH jest niższa niż 4 lub wyższa niż 10, może powodować oparzenia chemiczne z ryzykiem uszkodzenia rogówki.
Wskazówka: informacje dotyczące wartości pH danego płynu można znaleźć w punkcie 9 karty charakterystyki bezpieczeństwa produktu.
W przypadku oparzeń oka chemikaliami, których wartość pH jest niższa niż 4 lub wyższa niż 10, zalecamy stosowanie płukanki Plum pH Neutral. Jeśli wartość pH drażniącej substancji mieści się w zakresie od 4 do 10, należy zastosować płukankę Plum Eye Wash zawierającą 0,9% wodny roztwór NaCl (roztwór soli kuchennej).
Dobór odpowiedniej płukanki do oczu i jej zastosowanie objaśniają zamieszczone niżej ilustracje.
Pomyłkowe zastosowanie płukanki Plum pH Neutral zamiast Plum Eye Wash nie wiąże się z jakimkolwiek ryzykiem – oba preparaty pozwalają bezpiecznie usunąć drażniące chemikalia; jednakże tylko roztwór buforowy Plum pH Neutral skutecznie zobojętnia kwasy i substancje alkaliczne, które dostały się do oka.
Płuczki do oczu znajdziecie TUTAJ.
Najczęściej zadawane pytania
Jak szybko po urazie należy rozpocząć płukanie oka?
Płukanie należy rozpocząć natychmiast po zdarzeniu. Im krótszy jest czas kontaktu oka z ciałem obcym lub substancją chemiczną, tym większa szansa na ograniczenie uszkodzeń. Dlatego płuczki powinny znajdować się bezpośrednio przy stanowiskach, na których występuje ryzyko urazu.
Jakim płynem wypłukiwać kurz, pył lub opiłki metalu z oka?
Do wypłukiwania ciał obcych stosuje się sterylny 0,9% roztwór chlorku sodu, czyli sól fizjologiczną. Jego skład jest zbliżony do naturalnej cieczy wodnistej oka i pozwala łagodnie wypłukać zanieczyszczenia mechaniczne.
Kiedy stosować Plum Eye Wash, a kiedy Plum pH Neutral?
Plum Eye Wash z 0,9% roztworem NaCl stosuje się przede wszystkim do wypłukiwania ciał obcych i substancji o pH w zakresie od 4 do 10. Plum pH Neutral jest roztworem buforowym przeznaczonym do szybkiej neutralizacji kwasów i zasad o bardziej skrajnych wartościach pH.
Jak sprawdzić pH substancji chemicznej?
Informację o wartości pH danego preparatu można znaleźć w punkcie 9 jego karty charakterystyki bezpieczeństwa. Ta informacja pomaga określić, z jakim rodzajem substancji pracownik ma do czynienia i jaki środek płuczący powinien być dostępny na stanowisku.
Czy Plum pH Neutral nadaje się do oparzeń kwasem fluorowodorowym?
Nie. Plum pH Neutral oraz Plum Eye Wash nie są zalecane jako rozwiązania do neutralizacji skutków oparzenia kwasem fluorowodorowym. HF wymaga specjalnego postępowania ze względu na wyjątkowo agresywne i toksyczne działanie.
Czy po zastosowaniu Plum pH Neutral trzeba dalej płukać oko?
Tak. Po około 2-minutowym płukaniu Plum pH Neutral zalecane jest kontynuowanie płukania 0,9% roztworem NaCl, również w drodze do lekarza lub do czasu uzyskania profesjonalnej pomocy medycznej.
Czy po urazie oka zawsze trzeba zgłosić się do okulisty?
Tak. Nawet pozornie niewielkie uszkodzenie oka może prowadzić do powikłań. Po udzieleniu pierwszej pomocy należy skontaktować się z lekarzem okulistą, który oceni stan oka i zdecyduje o dalszym postępowaniu.
Gdzie powinny znajdować się płuczki do oczu w zakładzie?
Powinny znajdować się jak najbliżej stanowisk, na których istnieje ryzyko kontaktu oka z ciałami obcymi lub substancjami chemicznymi. Najważniejsze jest, aby pracownik mógł rozpocząć płukanie natychmiast, bez konieczności szukania sprzętu lub przemieszczania się na dużą odległość.
Zapraszam do kontaktu z naszym zespołem
Beata Tymińska
Managing Director
kom. +48 728 82 38 73
beata@topserw.pl
Profil ekspercki LinkedIn: Beata Tymińska
